Christian Gottfried Ehrenberg (1795 - 1876)
クリスチャン ゴットフリート エーレンベルク  [男性]

日本でも馴染みの深い後鰓類も多いが、日本語名称アオモウミウシ(Stiliger ornatus)もその一つ。この種がエーレンベルクが創設したアオモウミウシ属(Stiliger)のタイプ種となる。その他にも日本語名称カワハダウミウシ (Actinocyclus verrucosus)など、馬場菊太郎博士が参照した後鰓類も多く含まれる。

ドイツの生物学者、探検家と微古生物学の創始者。エーレンベルクは裁判官の息子としてライプツィヒ(Leipzig)近郊の都市デーリッチュ(Delitzsch)に生まれる。

彼は菌類が胞子から育って種の恒久性を示すということを証明するために、ベルリン地区から菌類の250の種(62の新種を含む)についての論文を記載した。彼の最大の功績は、有性生殖がモデルと菌類に起こることを証明することによって自然発生の理論を確立したことであろう。彼は自ら過酷な探索を行い標本を採集した大学者であり、彼の様々な分野での功績はインターネットを通して入手できるので割愛する。

後鰓類学者としての情報は少ないが分類学では多大な貢献をし、十数の新属の設立と約40の新種を記載した。これらは彼が残した、たった一つの資料にて公表された。

第11代将軍の徳川家斉が江戸時代を統治していた時代に、中東地域へ採集旅行に出かけているのは驚嘆に値する。しかし同時期に活躍する後鰓類の研究者が少なかったためか、エーレンベルクに対する献名は少ない。


追記:

Stiliger ornatus には Stiliger ornatus Ehrenberg, 1828 と Stiliger ornatus Ehrenberg, 1831 がある。エーレンベルクは1828年にこの種の図版を制作し、1831年にその記載を付加した。制作作業が1828年から1831年に渡る大作であったため、この文献に載る種の記載年に多少の混乱が見られるようだ。

日本では馬場菊太郎が "Baba.K. & Hamatani, I. (1970) Occurrences of specimens presumably identifiable with Stiliger ornatus Ehrenberg, 1831, at Seto, Kii, Middle Japan. Publications of the Seto Marine Laboratory, 18(3): 199-206. Stiliger ornatus Ehrenberg, 1831 としている。他の研究者が2007年までに公表された文献では、Stiliger ornatus Ehrenberg, 1831 としているものが多い。

オーストラリアの Bill Rudman は Stiliger ornatus Ehrenberg, 1828 としているが、同じ文献に記載された Actinocyclus verrucosus は、Ehrenberg, 1831 としており、参照文献も "Ehrenberg, C. G. (1828
or 1831) Symbolae physicae seu icones et descriptiones animalium evertebratorum sepositis insectis quae ex itinere per Africam borealem et Asiam Occidentalem--novae aut illustratae redierunt." としている。
"


略歴

1795年 (寛政 7年) 4月19日、ドイツのデーリッチュで誕生。
1818年 (文化15年) ベルリン大学で菌類に関するで博士号取得。
1820年 (文政 3年) 1825年までの5年間、友人と中東地域へ採集旅行に出かける。(*1)
1827年 (文政10年) ベルリン大学の医学の教授に任命される。
1829年 (文政12年) 彼はフンボルトに同行して東ロシア〜中国国境を探索した。
1837年 (天保 8年) ロンドン王立協会の外国人メンバーとなる。
1839年 (天保10年) ロンドン地質学会(*2)から最高の栄誉であるウォラストン・メダル(*3)を受賞する。
1876年 (明治 9年) 6月27日、ベルリンにて死去した。
1877年 (明治10年) レーウェンフック・メダル(*4)創設後の初代受賞者となる。


(*1)ベルリン大学で知り合った友人のヴィルヘルム フリードリヒ ヘンプリッチ[Wilhelm Friedrich Hemprich]
(1796/6/24 - 1825/6/30) とともに中東地域へ採集旅行に出かける。紅海の海岸に沿ったいくつかの港を訪問。
Dahlak群島とFarasan諸島を訪問。Djeddaからメッカまで遠足を運んだ。Massawa(現在のエリトレア国)の港
にて、ヘンプリッチは熱病にて他界。
(*2)The Geological Society of London
(*3)Wollaston Medal
(*4)Leeuwenhoek Medal


Ehrenberg, C.G. エーレンベルクが設立した新属。

Stiliger Ehrenberg, 1831
Brachychlanis Ehrenberg, 1831
Hexabranchus Ehrenberg, 1831
Actinodoris Ehrenberg, 1831
Glossodoris Ehrenberg, 1831
Pterodoris Ehrenberg, 1831
Actinocyclus Ehrenberg, 1831
Asteronotus Ehrenberg, 1831
Dendrodoris Ehrenberg, 1831
Phyllodesmium Ehrenberg, 1831
Deridobranchus Ehrenberg, 1831


エーレンベルクが記載した新種。

Stiliger ornatus Ehrenberg, 1831
Goniodoris xantholeuca (Ehrenberg, 1831) |Doris| [=Glossodoris pallida]
Brachychlanis pantherina Ehrenberg, 1831 [=Hypselodoris infucata]
Hexabranchus praetextus Ehrenberg, 1831 [=H. sanguineus]
Actinodoris sponsa Ehrenberg, 1831 [=Chromodoris elisabethina; =Chromodoris quadricolor; =Glossodoris; =Glossodoris quadricolor]
Actinodoris xantholeuca (Ehrenberg, 1831)
Chromodoris brachyphylla (Ehrenberg, 1831)
Chromodoris picturata (Ehrenberg, 1831)
Glossodoris brachyphylla (Ehrenberg, 1831)
Glossodoris erythraea (Ehrenberg, 1831)
Glossodoris picturata (Ehrenberg, 1831)
Glossodoris sponsa (Ehrenberg, 1831)
Glossodoris xantholeuca (Ehrenberg, 1831)
Pterodoris brachyphylla Ehrenberg, 1831
Pterodoris pantherina Ehrenberg, 1831
Pterodoris picturata Ehrenberg, 1831
Actinocyclus fragilis Ehrenberg, 1831
Actinocyclus velutinus Ehrenberg, 1831
Actinocyclus verrucosus Ehrenberg, 1831
Sphaerodoris verrucosa (Ehrenberg, 1831)
Doris brachyphylla Ehrenberg, 1831
Doris cuprea Ehrenberg, 1831 [=Doriopsis modesta]
Doris erythraea Ehrenberg, 1831
Doris granulata Ehrenberg, 1831
Doris ornata Ehrenberg, 1831
Doris picturata Ehrenberg, 1831
Doris sponsa Ehrenberg, 1831 [=Chromodoris elisabethina]
Atagema ornata (Ehrenberg, 1831)
Asteronotus hemprichi Ehrenberg, 1831
Phyllidia arabica Ehrenberg, 1831
Dendrodoris cuprea Ehrenberg, 1831
Dendrodoris leptopus Ehrenberg, 1831
Dendrodoris lugubris Ehrenberg, 1831
Dendrodoris ornata Ehrenberg, 1831
Phyllodesmium fastuosum Ehrenberg, 1831
Phyllodesmium hyalinum Ehrenberg, 1831
Aeolidia habessinica Ehrenberg, 1831
Deridobranchus argus Ehrenberg, 1831


エーレンベルクへ献名された新種

Atys ehrenbergi Issel, 1869

エーレンベルクが記載した文献。

Ehrenberg, C.G. 1828, 1831. Symbolae physicae seu icones et descriptiones animalium evertebratorum sepositis insectis quae ex itinere per Africam borealem et Asiam Occidentalem--novae aut illustratae redierunt.Decas 1 Mollusca.

このページからの引用は、引用元(神奈川後鰓類研究談話会)を明記することにより許可されます。

著作権:神奈川後鰓類研究談話会


戻る