ご案内 - ＷＨＩＴＥ　ＭＡＧＮＯＬＩＡ

作家　グエン・ゴック（Nhà Văn Nguyên Ngọc)

ホーチミン市の月刊誌「メトロポリタン」（日本語版）

ホーチミン市の月刊誌『グオイ・ドーティ（メトロポリタン）』６６号（２０１７年１１月発行）の約１９ページにおよぶ大特集「グエン・ゴック、まだ道半ば」の中で紹介された鈴木勝比古の寄稿文「１人の日本人記者の目からー彼は常に弱者の側に立っている」はベトナム語で寄稿したものです。このため、この原稿をあらためて日本語に翻訳し、若干の補正、加筆をしました。（鈴木勝比古）

【編集局】２０１７年８月末、「しんぶん赤旗」（日本）の元特派員・鈴木勝比古は、作家グエン・ゴックの著作『東海上に一本の踏み分け道があった』（邦題は『海のホーチミン・ルート』の証人を探す旅の途上で（バーリア・ブンタウのダットドー県の）フオックハイの漁村に居た。今年１０月にこの本の日本語訳が日本の読者の元に届くことになる（訳注―実際には９月にすでに邦訳は出版された）が、この本を翻訳したのが鈴木勝比古氏である。彼が本誌の特集に参加したのは、グエン・ゴックとの幾度かの出会いとグエン・ゴック氏の作品を広く日本の読者に紹介することを決意した理由とを語るためである。

１．ベトナムがドイモイ（刷新）を開始した時期、第６回党大会の翌年、１９８７年ごろ、私は「しんぶん赤旗」のハノイ常駐特派員であった。それは私の３期目の任期（１回目の任期は１９７５年４月から１９７６年５月まで、２回目は１９７６年１２月から１９７８年５月まで）であった。
ある日、私は新聞「バンゲ」（「文芸」、ベトナム作家協会機関紙、週刊）紙上で「あの夜はどんな夜だったか？」との見出しのルポを見た。私は夢中になって読んだ。その記事を読み終わると、すぐに記事にして、「赤旗」の国際面に送った。
そして、私は「文芸」紙の編集局を探し、訪問した。当時、編集長であったグエン・ゴックさんとの最初の出会いがそこで実現した。彼は編集長であり、作家であるグエン・ゴックさんは思慮深く、やさしく、率直な人物であった。彼は熱心に文芸界、そして文芸界の書き手が夢中になってドイモイの活動に邁進しているかを紹介した。そして、彼は私に北部の農村でドイモイをしている村を訪問するよう促した。数日後、私はグエン・ゴックさんが紹介した村を訪問して、ベトナムの農村でドイモイがどのようにすすめられているかを取材した。
その後、しばらくして任期を終えることになった。ハノイは初夏であった。私は友人となっていたグエン・ゴックさんとの別れを惜しみ、必ず再会することを誓い合った。その後、私は日本からも、ベトナムからも、はるか遠く離れた国であるルーマニアでの常駐特派員という新しい任務に就いた。丸４年間が過ぎた。私はその後、ようやくベトナムでの４回目の特派員の任務に就いた。１９９９年の夏のことである。そして、偶然、４回目の任期の最初の記事が「英雄ヌップが亡くなった」という記事であった。英雄ヌップはグエン・ゴックの作品―「祖国は立ち上がる」（邦題、「不敗の村」）の主人公であった。
その後、私はグエン・ゴックさんの携帯番号を探し出して、連絡したが、彼はその時、ハノイを離れて「東海上のホーチミン・ルート」という映画製作チームに参加していた。しかし、私はグエン・ゴックさんの紹介で、当時、クアンナム省党委員長であったブー・ゴック・ホアン氏（党中央委員、のちに党中央教育宣伝局長）に現地でインタビューすることができた。
ホアン党委員長の紹介でクアンナム省の各地を取材した。ある漁村を訪ねたが、そこは韓国軍が村人たちを虐殺した村である。省の僻地の農村も訪問した。その村は巨岩に阻まれて車で入れず、途中から徒歩になった。貧困撲滅プロジェクトの對象の村である。こうした取材ができたのは、古い友人であるグエン・ゴック氏や新しい友人となったブー・ゴック・ホアン氏、さらには当時の省人民委員長（日本では県知事にあたる）のグエン・ドゥク・ハイ氏らの熱心な協力のおかげであった。
私は引き続き、ベトナムの南北各地を訪問して、「解放から四半世紀のべトナム」のテーマで連載記事を書き上げた。
私の最後の任期は２００５年３月から２００７年６月までであった。この期間にはグエン・ゴックさんと頻繁に会うことができた。２００５年８月末にはクアンナム省のホイアンや省内の各地を訪問して取材した。当時、グエン・ゴック氏はホイアンに常駐しており、ファン・チュー・チン（ファン・チュウ・チンは日本で知られるファン・ボイ・チャウと並ぶホー・チ・ミン以前の解放運動の指導者）大学設立の準備中であった。私は大学建設予定地に彼を訪ねた。彼は熱心にファン・チュー・チン大学を設立して、全国でもっとも貧しい地域である中部の人材を養成する抱負を語った。その後、私は任期を終えて、２００７年６月に帰国した。

２．作家のグエン・ゴック氏との再会は２０１２年４月に実現した。私が日本からのツアー客を案内した時である。このツアーに参加した人々の多くが、どうしてベトナムのような小国がアメリカのような巨大な国に勝利できたのかという共通の疑問を持っていた。私は答えることが出来なかった。しかし、この人ならこの疑問に答えることができると考えた。それはグエン・ゴックさんであった。
ホイアンのホテルで、旅行者たちを代表して、この疑問をグエン・ゴックさんにぶつけた。彼は自身の著作であるルポルタージュ『海のホーチミン・ルート』から生き生きとした話を引用して解説した。彼は、無数の戦士、無数の民衆が祖国解放の事業に骨肉をささげて貢献したことを強調した。彼はいくつもの例証を紹介した。ムオイ・リウ叔母さんやホー・ドゥク・タン船長の妻の話である。ムオイ・リウ叔母さんは、指導者のズオン・クアン・ドンさんから１０ドン（訳注＝南部では機械的に換算すると１０円足らずのはした金、北部ではうどんが１杯１ドンだったので１０００円程度か？）を受け取って、船を１隻、数張りの漁網を買い、燃料を買い、操船する若者を数人雇い、そして、北部から南部の戦場へ送られる武器弾薬を受け取りに来る１個師団分の食糧を買い入れた。
実際のところ、ムオイ・リウ叔母さんは自分の宝石を売り払い、村人や親せきから借金をしてドンさんが与えた任務を遂行したのである。解放後も、ムオイ・リウ叔母さんは依然として非常にそまつな家に住み、以前と同様の雑貨店を営んでいた。グエン・ゴックさんが尋ねると、ムオイ・リウさんは、彼女が革命のために借りたお金を国家からは返してもらっていなかった。叔母さんは、自分の功績について何も考えておらず、物質的な弁済ついても何も考えていないと語った。青年達が犠牲にした骨肉はいったい誰が弁済するんだい？（ムオイ・リウさんは元船長のレー・ハーさんの母親、２０１５年に９５歳でなくなった）
もう一人の、番号のない船の船長、ホー・ドク・タンの妻は濡れ衣を着せられた。彼女は党から追放され、家から追い出され、１０年間近く、たった１人で娘を育てた。解放後、夫が家に帰って、真実を語ったことで、彼女の名誉は回復されたのである。
私は、グエン・ゴックさんが海のホーチミン・ルートについて話すのを聞いて、非常に感動し、彼がこのルポルタージュを書いた目的を理解した。
ベトナム人民がどのようにアメリカとたたかい、勝利したかを理解するために、私はなんとか努力してこの本を日本語に翻訳することを思いついた。番号のない船の戦士たちと戦士たちの家族、周囲の人びとは、激しい戦争の中でもきわめて自然にお互いを思いやる感情を示しあっている。こうした姿を通じて、私はベトナムの人びとと社会が豊かな感情をもった人々であることが理解できた。それは日本人と日本の社会が、社会の発展の中で忘れ去ろうとしているものである。
グエン・ゴック氏さんのこの作品を通じて、グエン・ゴックという人物が、いつも普通の人びと、権力に対して弱い側の人びと、財政力に乏しい側の人びとの側に立って、どんな時でも権力に屈服しない人物であることを感じ取ることができた。植民地時代を通じて、抗仏と抗米の時期を通じて、ドイモイの時期を通じて、グエン・ゴック氏は常に人民の側に立ち、普通の民衆の健全な利益を守り、そうしたことを通じて、彼は常にベトナム社会とベトナムの国土が健全に発展することに貢献しているのである。

ホーチミン市の月刊誌「メトロポリタン」（ベトナム語版）

この月刊誌はベトナム語でグオイ・ドーティと言います。昨年１１月号の「作家グエン・ゴック特集」の一編として掲載された私の寄稿文「日本人記者の目に映ったグエン・ゴック氏、彼は常に弱者の側に立っている」

Nguyên Ngọc trong mắt một nhà báo
Nhật: Ông luôn đứng về phía kẻ yếu

Chuyên đề “Nguyên Ngọc vẫn đang trên đường” 　Thứ bảy, 25/11/2017

Chuyên đề “Nguyên Ngọc vẫn đang trên đường”
Nguyên Ngọc trong mắt một nhà báo Nhật: Ông luôn đứng về phía kẻ yếu
13:28 | Thứ bảy, 25/11/2017 0
LTS. Cuối tháng 8.2017 Suzuki Katsuhiko, cựu phóng viên của tờ Akahata (Nhật Bản) có mặt tại làng cá Phước Hải (huyện Đất Đỏ, Bà Rịa - Vũng Tàu) trong hành trình tìm gặp những nhân chứng sống trong cuốn sách Có một con đường mòn trên Biển Đông của nhà văn Nguyên Ngọc. Tháng 10 này, cuốn sách được dịch ra tiếng Nhật sẽ ra mắt bạn đọc Nhật Bản mà người dịch chính là Suzuki Katsuhiko. Tham gia chuyên đề này, nhà báo Suzuki Katsuhiko muốn kể lại những lần gặp Nguyên Ngọc cũng như nguyên do ông quyết chí giới thiệu tác phẩm Nguyên Ngọc đến rộng rãi bạn đọc Nhật Bản.
1. Thời kỳ Việt Nam bắt đầu công cuộc đổi mới, khoảng năm 1987 năm sau Đại hội đảng lần thứ 6, tôi đang làm phóng viên tờ báo Akahata (Cờ Đỏ) thường trú Hà Nội. Đây là nhiệm kỳ thứ ba của tôi (nhiệm kỳ thứ nhất từ 4.1975 đến tháng 5.1976, nhiệm kỳ thứ hai (từ tháng 12.1976 đến tháng 5.1978).
Một hôm, tôi thấy trên báo Văn Nghệ có một bài phóng sự với tựa đề Cái đêm hôm ấy… đêm gì?. Tôi say mê đọc. Sau khi đọc bài ấy, tôi ngay lập tức điểm tin và đăng trên trang quốc tế báo Akahata.
Rồi tôi đi tìm tới trụ sở báo Văn Nghệ. Cuộc gặp đầu tiên với ông Nguyên Ngọc, lúc đó làm tổng biên tập, diễn ra ở đây. Là chủ bút nhưng ông Ngọc đồng thời là nhà văn, một người rất tế nhị, hiền lành và cởi mở. Ông nhiệt tình giới thiệu giới văn nghệ, những người cầm bút đang sôi nổi bắt tay vào công việc đổi mới như thế nào. Và ông giới thiệu tôi nên đến một làng đang đổi mới ở một nông thôn miền Bắc. Mấy hôm sau tôi đi thăm làng ấy để tìm hiểu cuộc đổi mới được thúc đẩy ở nông thôn Việt Nam như thế nào...
Sau một thời gian, đầu mùa hè ở Hà Nội, tôi sắp hết niệm kỳ. Tôi lưu luyến chia tay với người bạn Nguyên Ngọc và hẹn sau này nhất định gặp nhau. Rồi tôi có nhiệm vụ mới làm phóng viên thường trú ở nơi rất xa với Nhật cũng như với Việt Nam là nước Romania. Suốt bốn năm trời. Mãi sau này, tôi mới nhận nhiệm vụ làm phóng viên thường trú Việt Nam lần thứ tư. Đó là mùa hè năm 1999. Và ngẫu nhiên, bài đầu tiên trong niệm kỳ thứ tư là bài viết về anh hùng Núp qua đời. Anh hùng Núp là nhân vật chính của tác phẩm Nguyên Ngọc - Đất nước đứng lên.
Sau đó, tôi tìm lại số di động của ông Nguyên Ngọc, nhưng khi liên lạc được thì ông không ở Hà Nội mà đang tham gia vào đoàn làm phim điện ảnh Đường mòn Hồ Chí Minh trên Biển Đông. Nhưng theo sự giới thiệu của Nguyên Ngọc, tôi gặp được ông Vũ Ngọc Hoàng. Tôi đi thăm các nơi Nam - Bắc Việt Nam để lấy tư liệu viết bài dưới đầu đề: Trải qua một phần tư thế kỷ sau giải phóng.
Tôi đã đi thăm nơi quân đội Hàn Quốc từng sát hại người dân thường tại một làng ở gần biển tỉnh Quảng Nam, thăm một làng hẻo lánh để tìm hiểu xoá đói giảm nghèo, hay những nơi khác ở tỉnh Quảng Nam… là nhờ sự giúp đỡ tận tình của người bạn cũ là ông Nguyên Ngọc và những người bạn mới là ông Vũ Ngọc Hoàng, lúc bấy giờ là bí thư tỉnh và ông Nguyễn Đức Hải, lúc bấy giờ là chủ tịch UBND tỉnh.
Nhiệm kỳ cuối cùng của tôi là từ tháng 3.2005 đến tháng 6.2007, tôi với ông Nguyên Ngọc gặp nhau được nhiều nhất. Cuối tháng 8.2005, tôi đi thăm Hội An và các địa phương trong tỉnh Quảng Nam để lấy tư liệu để vết bài. Ông Nguyên Ngọc, lúc đó ở Hội An thường xuyên để chuẩn bị thành lập trường đại học Phan Chu Trinh. Tôi đến gặp ông ở trong khu vực quy hoạch xây dựng trường. Ông nhiệt tình nói hoài bão xây dựng trường đại học Phan Chu Trinh để đào tạo nhân tài cho miền Trung - nơi nghèo nhất cả nước. Rồi tôi hết niệm kỳ rồi về nước đầu tháng 6.2007...
2. Cuộc gặp gỡ với nhà văn Nguyên Ngọc được nối lại, là dịp tôi dẫn đoàn du lịch Nhật đi thăm Hội An tháng 4.2012. Trong đoàn người Nhật tôi dẫn đi du lịch, nhiều người có chung câu hỏi là vì sao một nước nhỏ xíu như Việt Nam đã đánh thắng một nước khổng lồ như nước Mỹ. Tôi không trả lời được. Nhưng tôi nghĩ người có thể trả lời câu hỏi này, đó là ông Nguyên Ngọc.
Ở khách sạn Hội An, tôi thay mặt cho đoàn du lịch hỏi ông Nguyên Ngọc câu hỏi trên. Ông giải thích, và viện dẫn câu chuyện sinh động từ cuốn ký sự Có một con đường mòn trên Biển Đông mà ông là tác giả. Ông nhấn mạnh vô số chiến sĩ và vô số người dân đã cống hiến máu xương cho sự nghiệp giải phóng đất nước. Ông nêu lên những ví dụ, như bà Mười Rìu và chị vợ của thuyền trưởng Hồ Đức Thắng. Bà Mười Rìu nhận 10 đồng bạc từ người lãnh đạo Dương Quang Đông đã mua một chiếc thuyền, những mảnh lưới đánh cá, mua nhiên liệu, thuê những thanh niên trẻ điều khiển thuyền và mua lương thực cho một sư đoàn ăn để tiếp nhận vũ khí đạn dược chở từ Bắc vào chiến trường miền Nam.
Thực ra bà Mười Rìu còn bán vàng bạc của mình, mượn tiền từ bà con họ hàng để thực hiện công việc ông Đông giao phó. Sau giải phóng, bà Mười Rìu vẫn sống ở nhà rất thô sơ, vẫn buôn bán như trước. Ông Nguyên Ngọc hỏi thì bà trả lời rằng không được Nhà nước bù đắp tiền của bà đã vay cho cách mạng. Bà lại nói rằng bà không nghĩ gì về công trạng và sự bồi hoàn của cải, bởi xương máu của các thanh niên hy sinh thì ai bồi thường?

Nhà báo Suzuki Katsuhiko (phải) vui mừng gặp được ông Lê Hà, thuyền trưởng tàu không số, một nhân vật trong cuốn Có một con đường mòn trên Biển Đông tại Phước Hải. Ảnh: Trung Dũng
Còn người vợ của thuyền trưởng tàu không số, Hồ Đức Thắng đã bị tiếng oan. Chị bị khai trừ khỏi Đảng, bị đuổi ra khỏi nhà và một mình nuôi con gái trong gần 10 năm. Chị được khôi phục danh dự sau giải phóng, khi người chồng về nhà và kể lại sự thật.
Khi tôi nghe ông Nguyên Ngọc kể lại chuyện về đường mòn Hồ Chí Minh trên biển, tôi rất xúc động và hiểu được mục đích của ông Nguyên Ngọc viết thiên ký sự này.
Để tìm hiểu nhân dân Việt Nam đã đấu tranh và đã đánh thắng Mỹ như thế nào, tôi nảy ra ý tưởng là cố gắng dịch cuốn sách sang tiếng Nhật. Hình ảnh của những người chiến sĩ của tàu không số và gia đình của các chiến sĩ, những người xung quanh tỏ ra tình cảm thân thiết với nhau một cách rất tự nhiên trong cuộc chiến tranh ác liệt, thương yêu và chăm sóc tận tình với nhau. Qua hình ảnh đó, tôi hiểu được con người và xã hội Việt Nam dồi dào tình cảm, điều mà người Nhật và xã hội Nhật đã bỏ quên trong sự phát triển của xã hội.
Qua tác phẩm này của ông Nguyên Ngọc, tôi cảm nhận được con người ông Nguyên Ngọc luôn đứng về người bình thường, người yếu về quyền lực, yếu về tài chính và không bao giờ bị khuất phục với quyền lực. Tôi tin chắc rằng qua thời thuộc địa, qua thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ cũng như thời kỳ đổi mới, ông Nguyên Ngọc luôn đứng về phía nhân dân và bênh vực lợi ích lành mạnh của dân chúng bình thường và qua những việc đó, ông luôn cống hiến cho xã hội Việt Nam và đất nước Việt Nam phát triển lành mạnh.
Suzuki Katsuhiko